 Ülkemizde ‘görücü usulü’nden ‘oldu bitti’ye kadar, birbirinden ilginç 30 tür evlilik sayısı, 32′ye yükseldi.Atatürk Ãœniversitesi Kazım Karabekir EÄŸitim Fakültesi Türkçe Bölümü Öğretim Ãœyesi Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sezen, ülke genelinde yaptığı araÅŸtırma ile 30 çeÅŸit evlenme türü tespit ettiÄŸini, bunlara ‘MSN’ ile yapılan sohbet sonrası ve hastanelerde yakınlarının yanında refaketçi olarak kalan kiÅŸilerin hasta ya da refakatçilerle anlaÅŸarak evlenmelerini de eklediÄŸini kaydetti. Yrd. Doç. Dr. Sezen, ‘Türkiye’de evlenme biçimi’ konulu çalışmada, “Evliliklerin büyük bir bölümünde ne yazık ki kadına söz hakkı tanınmıyor” dedi.
Â
Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sezen’in kitaplaÅŸtırdığı evlilik yöntemlerini şöyle sıraladı:
1- Görücü usulüyle evlenme: Gelenekselliğin ağır bastığı yörelerde görülen evlenme biçimidir. Bunda kız seçme girişimi, doğrudan doğruya evlenecek gencin annesi, babası veya yakınları tarafından başlatılır. Gencin kızın beğenmesi yeterli değildir.
2- Kız kaçırma (Düğünsüz evlenme): Ailelerin evliliğe kesin karşı çıkması durumunda kız kaçırma olayı gündeme gelir. Bu durum, sosyo- ekonomik ve diğer sebeplerle en çok kız tarafının engellemesiyle ortaya çıkar. Bu engeller arasında kız tarafının başlık parası istemesi önemli bir yer tutuyor.
3- BaÅŸlık parasıyla evlenme: BaÅŸlık, evlenecek gencin kız tarafına ödediÄŸi paraya denir. Bu nakit para yanında; altın, ev, bahçe, tarla veya hayvan olarak da gerçekleÅŸebilir. DoÄŸu ve GüneydoÄŸu kırsalında yaygın olan baÅŸlık parası üzerinde yapılan pazarlığın sonuçlanmasına ‘baÅŸlık kesme’ denir. BaÅŸlık, kadını bir mal olarak gören anlayışın ürünü olması yönüyle ilkel bir zihniyetin devamıdır.
4- Oturak alma evlilik: ErkeÄŸin kızı zorla kaçırması yanında, kızın bohçasını alarak oÄŸlan evine gidip oturması durumu vardır ki buna bazı yörelerde, ‘oturak alma’ denir. Bir kızın bazen gözünü tuttuÄŸu herhangi bir erkeÄŸe kaçtığı görülür.
5- BaÅŸ örtüsü kaçırma yoluyla evlilik: Hakkari, Van, AÄŸrı ve Erzurum’un ilçelerinde rastlanılan bu evliliÄŸin gerçekleÅŸtirilmesinde; kıza ait bir eÅŸyanın kaçırılması, kızı kaçırmakla eÅŸ tutulmaktadır. OÄŸlanın ailesi, kız tarafıyla anlaÅŸmak zorundadır.
6- Beşik kertme evliliği: Birbirini çok seven eş- dost, komşu veya yakınlar, çocukları beşikteyken, beşiklerine birer kertme vurarak nişanı gerçekleştirilir.
7- Tay geldi evlilik: Dul bir kadının, eski kocasından olan çocuklarını da alarak dul bir erkekle ya da dul bir erkeÄŸin eski karısından olan çocuklarını alarak dul bir kadınla yaÅŸamasından doÄŸan evliliÄŸe denir. Kadın veya kocanın yanında getirdikleri çocuklar, ‘tay geldi’ olarak adlandırılırlar.
8- Kuma getirme evliliÄŸi: Cumhuriyetten önce, karısı kısır olan veya erkek çocuk doÄŸuramayan erkek, yeniden evlenirdi. Günümüzde DoÄŸu ve GüneydoÄŸu’nun kırsal kesimlerinde hala devam etmektedir. Bu gibi evlenmelerde ilk kadın, sonradan gelenin yanında ikinci plana düşer.
9- Berdel (bedel) evliliÄŸi: DoÄŸu ve GüneydoÄŸu Anadolu’da uygulanır. BaÅŸlık sorununu ortadan kaldıran bu tür evlilik; hem kızı, hem de oÄŸlu bulunan iki ailenin, karşılıklı olarak kızlarını ve oÄŸullarını evlendirmeleriyle gerçekleÅŸtirilir.
10- Kepir (yaban değişimi) evliliği: Zor kullanılarak gerçekleştirilen evlilik biçimidir. Evlenmek isteyen fakat başlık ve düğün masraflarını karşılayacak kadar paraları olmayan ya da ailelerin çıkardıkları zorluklardan çekinen bekar iki arkadaş, kız kardeşlerini kendi aralarında değiştirirler.
11- Ölen kardeÅŸin karısıyla evlenme (Levirat evlenme): DoÄŸu ve GüneydoÄŸu’da rastlanılan ve törelerden kaynaklanan bu evlilik biçimi, ‘namusu baÅŸkalarına kaptırmamak’ anlayışıyla gerçekleÅŸtirilir. Ölen kardeÅŸin karısı, bekar olan erkek kardeÅŸle evlendirilir veya evli olan erkek kardeÅŸin ikinci eÅŸi olması yoluna gidilir.
12- Baldızla evlilik (Sorarat evlilik): Özel kültürel bir adettir. Dul kalan kocanın, eÅŸinin ölümünden sonra baldızıyla evlenmesidir. Öksüz kalan çocuklara ‘üvey anne’ olarak seçilen teyzenin daha hoÅŸgörülü davranabileceÄŸi düşüncesi bu evlenme biçiminin tercih edilmesinde etkili olmaktadır.
13- İçgüveyi evliliÄŸi: Erkek çocuÄŸu olmayan, ekonomik durumu iyi bazı aileler, kızı dışarı verme yerine, damadı ‘içgüveyi’ olarak eve almaktadırlar. Özellikle tek kız çocuÄŸu olan bazı aileler bu yola baÅŸvurmaktadır.
14- Yetim evliliği: Anne ve babası ölmüş, kardeşleri olmayan bir delikanlı veya kızın, ileride kimsesiz kalmaması için yakın akrabalarından biriyle evlendirilmesidir. Bu evliliğin temelinde yardımseverlik ve sosyal dayanışma arzusu yatmaktadır.
15- Yakın akraba evliliÄŸi: Türkiye’de evli çiftlerin yaklaşık dörtte birinin akraba ve eÅŸlerin yüzde 80′inin kardeÅŸ çocukları oldukları belirtilmektedir.
16- Oldu bitti evlilik: Bir oldu bitti sonucu, bir kişinin diğerini evliliğe zorladığı evliliktir. Kızın erkeğin zayıf tarafını yakalayıp onunla ilişkiye girmesi veya erkeğin kızın zayıf tarafını yakalayıp iğfal etmesi sonucunda bu yola başvurulmaktadır.
17- Para karşılığı evlenme: DoÄŸu ve GüneydoÄŸu Anadolu’nun kırsalındaki yoksul ve eÄŸitimsiz çevrelerde gerçekleÅŸir. Ä°lköğretim çağındaki çocukların okula gönderilmeyerek veya okuldan alınarak para karşılığında evlendirilmesidir.
18- Kan parası karşılığı evlenme: Doğu ve Güneydoğunun kırsalında, öldürülen kişinin kan bedeli olarak para, altın, ev ve tarla yanında kız verildiği de görülmektedir. Temelinde eğitimsizlik olan ilkel bir evlenme biçimidir.
19- Tanışıp anlaşarak evlenme: Büyük kentlerde ve eğitim düzeyinin yükseldiği çevrelerde en yaygın olan evlenme biçimidir. Kız ve erkek belli bir süre arkadaşlık yaparak birbirlerini iyice tanıdıktan sonra gerçekleştirdikleri evlenme biçimidir. Kişiliğini bulmuş, ekonomik özgürlüğü olan eğitim düzeyi yüksek gençler, bu yolla evliliği tercih etmektedirler.
20- Çok eşli evlilik: Cumhuriyetten sonra yasaklanmış ama eğitim düzeyi düşük kırsal kesimlerde devam etmektedir. Daha çok erkek çocuk sahibi olup bulunduğu çevreye hükmetmek amacı ön planda gelmektedir.
21- Anlaşmalı evlilik: Dul kalan kadın veya erkeklerin yaşlılık döneminde gerçekleştirdikleri evlenme biçimidir. Yaşlı erkeğin bakımı için muhtaç dul veya evlenmemiş bir kadınla anlaşılarak dini nikah yapılır. Nikahlanan kadına para ve altın gibi ekonomik destek sağlanılır. Yaşlı erkek ölünce, evlendiği kadın resmi nikahlı olmadığı için kendisine verilenlerle yetinir. Kalan miras, erkeğin varisleri tarafından paylaşılır.
22- Rastlantı evliliği: Rastlantı sonucu, sonu düşünülmeden gerçekleştirilen evliliktir. Bir yolculuk sırasında veya arkadaş, eş dost, akraba evinde karşılaşma, telefon konuşması sırasında sesten etkilenme, gözden, bacaktan göğüsten etkilenme gibi nedenlerle bu evliliğe kısa bir sürede karar vermektedir.
23- Tercihli evlilik: Bu tür evlilik, genellikle ana baba, büyükanne, büyükbaba gibi aile büyüklerinin onayı ile gerçekleştirilmektedir. Genellikle komşu ve yakın akraba grupları arasında gerçekleşir. Topluluk içinde ekonomik güçleri aynı olan aileler arasında bu evlenme biçimi yaygındır.
24- Yabancıyla evlilik: Yurt dışında çalışanların gerçekleştirdikleri evlenme biçimidir. Bu evlilik, yabancıdan kız alma veya yabancıya kız verme şeklinde görülmektedir. Birtakım hoşlukları, boşlukları ve problemleri olan evliliklerdendir.
25- Farklı mezhep evliliği: Evliliklerin gerçekleştirilmesi sırasında karşılaşılan engellerin başında din ve mezhep farklılıkları gelmektedir.
26- Metres edinme evliliÄŸi: Büyük kentlerde yaÅŸayan eÄŸitimsiz zenginler arasında; refah ve zenginlik göstergesi olarak ‘metres edinme’ modası görülmektedir. Her türlü bakım ve masrafı üstlenilen baÅŸka bir evde ikame ettirilen ikinci bir kadınla sürdürülen gayr- i meÅŸru iliÅŸkidir.
27- Muta evliliÄŸi: Geçici bir süre için yapılan evliliktir. Daha çok Ä°ran’da uygulanan bu evlenme biçiminin, Türkiye’de de bazı çevrelerde gerçekleÅŸtirildiÄŸi görülmektedir.
28- Öç alma karşılığı evlenme: Aralarında kan davası bulunan feodal dönem kalıntısı kimi aileler, karşı tarafın onurunu incitip saygınlığını zedelemek amacı ile bu yola başvurur.
29- Dış güveyi evliliÄŸi: Son günlerde, bir Japon televizyonunun çöpçatan aracılığı ile Türkiye’ye eÅŸ seçmeye gelen Kuni Nakazon’a gösterilen aşırı ilgi, Türk erkeklerinin ‘dış güveyilik’ konusuna ilgi duyduÄŸunu ortaya çıkardı.
30- İlan yoluyla eş seçme: Son zamanlarda, gazete, dergi, televizyonların teleteks sayfalarına ve internete ilan vererek eş seçme yoluna gidildiği sıkça görülmektedir.
31- MSN evliliÄŸi: Birbirini hiç görmeyen kiÅŸiler, fotoÄŸraf ve görüntülü olarak MSN’de tanışıp evlilik kararı almasıyla meydana gelir.
32- Refakatçi evliliği: Hastanelerde yakınlarının yanında refaketçi olarak kalan kişilerin burada birbirleri ile tanışması üzerine yapılan evlilik.
Kaynak : sonsayfa.com
One Response “Türkiyede Msn EvliliÄŸi ÇoÄŸalıyor”
Ocak 6th, 2009 saat: 22:48
kendime bir es ariyorum anlasabileceyim
Ahkam Kesin